SCA / TEKNİK REHBER

Havalandırma Kanal Hesabı: Kesit, Çap ve Excel Kullanımı

14 Haziran 2026

Yazar: Muhammet Metehan Uluçay · SCA Mühendislik Teknik Ekip

Debi, hedef hız ve mevcut kanal ölçüsünü doğru birimlerle eşleştirin. Excel dosyasını kullanarak ön ölçülendirme yapın; uygulama öncesindeki kontrolleri inceleyin.

Havalandırma Sistemlerinde Optimum Kanal Kesit Alanı

Havalandırma kanal kesiti hesabının başlangıcı, ilgili kanal bölümünün tasarım debisi ve hedef hava hızıdır. Bu rehberde indirilebilir Excel tablosunun üç hesap seçeneğini, kullanılan birimleri ve sonuçların proje kararına nasıl dönüştüğünü inceleyebilirsiniz.

Hava kanalı m² hesabında iki farklı büyüklük vardır: kesit alanı havanın geçtiği iç alanı; sac/imalat yüzey alanı ise kanal çevresi ve uzunluğundan hesaplanan malzeme alanını anlatır. Bu Excel kesit ve hava hızı için hazırlanmıştır; sac metrajı programı değildir.

Havalandırma kanal kesit hesabı Excel dosyasını indirin

Debi ve kesitten hava hızı nasıl bulunur?

Debi m³/h verildiğinde önce 3.600’e bölünerek m³/s birimine çevrilir. Dikdörtgen kanalın iç kenarları metreye çevrilip çarpılır.

A [m²] = a [m] × b [m]
v [m/s] = Q [m³/h] / (3.600 × A [m²])

500 × 500 mm kanalda birim dönüşümü
Girdi veya adımDeğer
Hava debisi3.600 m³/h = 1 m³/s
İç kanal ölçüsü500 × 500 mm = 0,50 × 0,50 m
Kesit alanı0,50 × 0,50 = 0,25 m²
Hava hızı1 / 0,25 = 4,00 m/s

Bu değer bir hesap örneğidir; tek başına ses uygunluğunu veya fan seçimini doğrulamaz. Ana hat ve branşmanların debileri farklı olabileceği için her bölüm kendi debi ve kesitiyle hesaplanır. Çevrimiçi hava hızı hesabını da kullanabilirsiniz.

Tasarım örneği · aynı debi, farklı kesit

Aynı alan her zaman aynı kanal değildir.

Aşağıda aynı kesit alanını sağlayan iki dikdörtgen kanal görülüyor. Seçim yalnız hava hızına değil, kullanılabilir yüksekliğe ve hat boyunca oluşan kayıplara da bağlıdır.

v = Q / (3.600 × A)Q: m³/h · A: m² · v: m/s

600 × 400 mm

İç kesit: 0,60 × 0,40 = 0,24 m²
4.320 m³/h debide hız: 5 m/s

800 × 300 mm

İç kesit: 0,80 × 0,30 = 0,24 m²
4.320 m³/h debide hız: 5 m/s

Ne değişir? Her iki kesitin ortalama hızı aynıdır; ancak 300 mm yüksekliğindeki seçenek daha fazla genişlik gerektirir. Çevre uzunluğu ve geometri değiştiği için sürtünme ve bağlantı kayıpları ayrıca hesaplanmalıdır.

Ölçüler iç kanal ölçüsüdür; izolasyon, askılar, sızdırmazlık ve mimari boşluk ayrıca değerlendirilir. Örnek, nihai kanal veya fan seçimi değildir. Kanal basınç kaybı hesabını inceleyin ↗

Kanal hesabı Excel dosyası nasıl kullanılır?

Dosyada yeşil giriş hücrelerini değiştirin. Debi birimi m³/h, hedef hız birimi m/s’dir. Manuel ölçü girişleri ve hesaplanan kenar/çap sonuçları cm birimindedir; 500 mm ölçüyü 50 cm olarak yazın.

  1. Debi ve hedef hızdan ön ölçü: İlgili bölümün debisini ve seçilen hızı girin. Dosya kesit alanını, 2:3 başlangıç oranıyla kenarları ve dairesel kesit için çapı gösterir.

  2. Mevcut dikdörtgen ölçü: Debiyi ve a, b kenarlarını cm olarak girin. Mevcut ölçüde oluşan hava hızını kontrol edin. Yukarıdaki örnek için 3.600 m³/h ve 50 × 50 cm girildiğinde sonuç 4,00 m/s’dir.

  3. Mevcut dairesel ölçü: Debiyi ve iç çapı cm olarak girin. Dairesel kesitte oluşan hava hızını inceleyin.

Havalandırma Sistemlerinde Optimum Kanal Kesit Alanı Programı

Havalandırma kanal kesiti ve hava hızı için Excel ön hesap tablosu.

2:3 kanal oranı bir başlangıç varsayımıdır

Bu hesap tablosunda başlangıç ölçülendirmesi için kısa kenar / uzun kenar oranı 2:3 kabul edilmektedir. Bu oran genel bir optimum veya standart zorunluluğu değildir. Örneğin 20 × 30 cm kanal, yalnız bu varsayıma uyan 0,06 m² kesitli bir ölçüdür; uygunluğu debi ve hedef hız kontrol edilmeden belirlenemez. Nihai ölçüler; basınç kaybı, akustik koşullar, mimari yerleşim, sızdırmazlık ve imalat birlikte değerlendirilerek seçilmelidir.

Ön ölçüden sonra hangi kontroller gerekir?

  • Kanal güzergâhı, kullanılabilir tavan yüksekliği ve diğer tesisatlarla koordinasyon.

  • Düz kanal ile dirsek, redüksiyon, damper ve terminalin ilgili güzergâhtaki basınç kayıpları.

  • Ses, sızdırmazlık, izolasyon, menfez seçimi ve bakım erişimi.

  • Fan ve cihazın tasarım debisinde uygun çalışma noktası; uygulama sonrasında hava debisi ölçümü ve ayarı.

Kesit hesabını kritik güzergâh üzerinden basınç kaybı hesabıyla birlikte ele alın. Boru veya kanal görünümünün düzgün olması, hesap ve ölçüm kontrollerinin yerine geçmez.

Kanal ölçüsünün uygulamadaki karşılığı

Kanal hesabını uygulama projesine dönüştürelim

Mimari plan, bölüm debileri, mevcut kanal ölçüleri, cihaz bilgileri ve kullanılabilir tavan yüksekliğini paylaşın. Havalandırma proje ve uygulama hizmetimizi veya mekanik projelendirme kapsamını inceleyin; kanal tasarımı ve uygulama teklifi isteyin.

Excel tablosu, Prof. Dr. Hikmet Doğan’ın Uygulamalı Havalandırma ve İklimlendirme Tekniği kitabından yararlanılarak Muhammet Metehan Uluçay tarafından hazırlanmıştır. Dosyada kullanılan oran ve girdiler yukarıda açıklanmıştır.

BİLGİDEN UYGULAMAYA

Projenizi Birlikte Planlayalım

Yapınıza uygun sistem seçimi ve uygulama için SCA Mühendislik ekibiyle iletişime geçin.

Keşif için iletişime geçin
← Tüm teknik yazılar

Teknik kaynak: ASHRAE Fundamentals — Duct Design. Yerleşim, akustik koşullar ve işletme basıncı birlikte değerlendirilir.